Ar an 14 Iúil, bhí Ceardlann Ghníomhaíochta Digiteach Rising Voices á reáchtáil ag Pobal Wikimedia Éireann do 20 rannpháirtí i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann.
Read this post in English here.
I measc na ndaoine a bhí i láthair bhí réimse geallsealbhóirí ó phobal na meán agus na teicneolaíochta Gaeilge. Bhí oideoirí, ionadaithe ó Chonradh na Gaeilge (eagraíocht shóisialta agus cultúrtha a chuireann an Ghaeilge chun cinn in Éirinn agus ar fud an domhain), Tuairisc.ie, GaelGoer, foireann tionscadail eSTÓR ó ADAPT (atá dírithe ar aistriúchán meaisín a fheabhsú agus comhionannas teanga digiteach a chur chun cinn san Eoraip), Raidió na Life, Raidió Rí-Rá, mar aon le cruthaitheoirí ábhair Gaeilge, linn.
Tá eolas oscailte tábhachtach chun cuimsitheacht, inrochtaineacht agus éagsúlacht a choinneáil san fhaisnéis a ídímid. Tá ról lárnach aige i gcabhrú le sochaí a dhíchóimeáil ina bhfuil luach nó ceannas ar thraidisiúin, ar chreidimh, ar ghuthanna, ar oidhreacht, ar eitneacht nó ar theangacha áirithe.
Dá bhrí sin, is gné lárnach dár gcuid oibre í an teagmháil leis an nGaeilge. Cuireann Vicipéid, Vicipéid na Gaeilge, áit luachmhar ar fáil don teanga chun rathú i suíomh pobail sa spás digiteach. Bhí áthas orainn páirt a ghlacadh i gcomhoibriú idirnáisiúnta Rising Voice chun an cheardlann a chomh-óstáil i gcomhar le Leabharlann Náisiúnta na hÉireann.
Maidir le Rising Voices agus Tacar Uirlisí Gníomhaíocht Digiteach UNESCO
Is tionscadal for-rochtana de chuid Global Voices é Rising Voices a thacaíonn le pobail faoi mhíbhuntáiste ar mian leo a gcuid scéalta féin a insint trí na meáin dhigiteacha. Beidh 50% de na teangacha a labhraítear inniu imithe as feidhm nó i mbaol mór faoi 2100. Meastar go bhfuil an Ghaeilge i mbaol díothaithe digiteach agus liostaíodh í ag Atlas UNESCO de Theangacha an Domhain i mBaol mar thacar atá cinnte i mbaol.
Le linn Dheacáid Idirnáisiúnta na dTeangacha Dúchasach 2022 go 2032, d’oibrigh Rising Voices agus raon comhoibrí le chéile chun tacar uirlisí Tionscnaimh Dhigiteacha UNESCO do Theangacha Mionlaigh a chruthú. Léiríonn an tacar uirlisí conas is féidir an t-idirlíon agus uirlisí digiteacha eile a úsáid chun teangacha Dúchasacha a chaomhnú agus a chur chun cinn agus ba é bunús na ceardlainne é.
Tá comhthéacsanna, riachtanais agus acmhainní éagsúla ar fáil do theangacha dúchasacha, atá i mbaol agus atá gann ar acmhainní; dá bhrí sin, tá sé tábhachtach an comhthéacs áitiúil a thuiscint. Tá gníomh bunúsach ríthábhachtach chun athrú suntasach, bríoch a bhaint amach. Ní mór gníomhaíocht a bheith bunaithe ar thaithí agus ar eolas áitiúil, nó i bhfocail eile, ar na daoine atá ag úsáid na teanga go gníomhach sa spás digiteach.
An Cheardlann
Bhí sceideal an lae lán le cuir i láthair paiseanta, seisiúin ceisteanna agus freagraí ghrúpa a raibh idirghníomhach, agus díospóireachtaí painéil. Cé gur ócáid dhátheangach a bhí ann, roghnaigh an chuid is mó den lucht freastail a gcuid Gaeilge a úsáid le linn na hócáide, a raibh atmaisféar oscailte te ann, rud a chothaigh muinín i scileanna teanga gach rannpháirtí.
Cuireadh tús leis an lá le díospóireacht phainéil le Maitiú Ó Coimín (Tuairisc.ie) agus Róisín Ní Mhaoláin (Raidió na Life) ar an dóigh ar athraigh an digitiú tírdhreach na meán cumarsáide. Chuir Nóirín Ní Bhraoin, comhbhunaitheoir an aip GaelGoer (an chéad aip chumarsáide i nGaeilge) i láthair freisin. Rinne Cassie Ní Chatháin agus Kate Ní Dhubhlaoich ó Chonradh na Gaeilge cur i láthair ar thionscnaimh ghníomhaíochta Gaeilge agus ar eagrú pobail.
Chuir an Dr. Abigail Walsh ó ADAPTs eSTÓR Project i láthair in éineacht lena comhghleacaithe Mark Andrade agus Bláithín Heffernan. Chuir siad a gcuid oibre reatha ar choimeád sonraí i láthair ag úsáid sonraí Vicipéid. Tá sé mar aidhm ag an tionscadal acmhainní tábhachtacha a fhorbairt le haghaidh Aistriúchán Meaisín na Gaeilge (EC) agus próiseáil ardchaighdeáin a chinntiú ar shonraí téacs digiteacha na Gaeilge, rud atá ríthábhachtach do Chomhionannas Teanga Digiteach.
Leagadh béim sa phlé i ndiaidh an chur i láthair ar an scoilt idir na huirlisí teicneolaíochta atá ar fáil do theangacha mionlaigh agus tromlaigh, mar aon le cé chomh cumhachtach is atá an cumas acu a bheith chun an teanga a ardú sa spás digiteach.
Participants Working together on the Digital Roadmap
Tugann Cruthú Ábhair Láithreán Tosaigh don Ghníomhaíocht Dhigiteach
Rinne cruthaitheoirí ábhair na Gaeilge, Laura Pakenham agus Cúán de Búrca, cuir i láthair freisin. Is samplaí den scoth iad a gcuid ábhair Gaeilge agus conas is féidir linn ardáin na meán sóisialta a úsáid chun úsáid teangacha mionlaigh a chur chun cinn inár saol laethúil.
Spreagann Pakenham úsáideoirí chun an Ghaeilge a chur i bhfeidhm ina dteanga laethúil. Labhair sí faoi shiondróm pasadóra a shárú agus chuir sí béim ar an gcaoi nach féidir le botúin ach foghlaim a bheith mar thoradh air. Is minic a phostálann sí físeáin i stíl VLOG di ag dul thart ar a lá i nGaillimh, ach ag úsáid na Gaeilge ina hidirghníomhaíochtaí laethúla, cosúil le caife a cheannach nó dul chuig na siopaí. Tá a hábhar inspioráideach bunaithe ar an éiteas gur cheart dúinn díriú ar na focail atá againn agus athruithe simplí laethúla a dhéanamh in ionad a bheith scanraithe ag easpa líofachta.
Chuir an Cruthaitheoir Ábhair agus an Podchraoltóir, De Búrca, béim ar an bhfíric go dtosaíonn athbheochan teangacha mionlaigh le pobal, rud a d’fhéadfadh a bheith “chomh simplí le beirt ag labhairt Gaeilge seachas Béarla”. Luaigh sé “éifeacht na Glúine” agus an chaoi a bhfuil an Ghaeilge ag treochtáil, ach chuir sé béim ar an bhfíric gur féidir le dul i ngleic leis an nGaeilge ar leibhéal níos doimhne taithí níos saibhre ar ár n-oidhreacht teanga a bheith mar thoradh air.
Thug an bheirt chainteoir léargas don lucht féachana ar chruthú ábhair i nGaeilge ar TikTok. Roinn siad cé chomh tábhachtach is atá sonraí beaga cosúil le tuiscint a fháil ar conas rannpháirtíocht a mhéadú agus do lucht féachana a chothú ina scileanna cumhachtacha le haghaidh gníomhaíochta digiteach.
Laura Parkenham, content creator presenting at the Rising Voices Workshop
Torthaí na Ceardlainne: TREORCHLÁR
Tar éis na cuir i láthair, d’oibrigh na rannpháirtithe le chéile chun plean oibre a cheapadh le haghaidh gníomhaíochta digiteach don Ghaeilge. Leagann an plean oibre seo amach an tírdhreach reatha, na dúshláin, na huirlisí, na spriocanna, agus an fhís chomhchoiteann do thodhchaí na Gaeilge i gcomhthéacsanna digiteacha agus pobail. Leagann sé béim ar spéis agus ar bhród atá ag fás sa Ghaeilge i measc an phobail, cé go bhfuil acmhainní teoranta, dícheangal rialtais, agus easpa bonneagair thacaíochta ag teacht leis seo. I measc na bpríomhdhúshlán tá maoiniú, am agus tuiscint neamhleor ar riachtanais an phobail, chomh maith le ganntanas uirlisí digiteacha inrochtana i nGaeilge. Samhlaíonn an plean oibre todhchaí ina labhraítear an Ghaeilge go forleathan, ina bhfuil sí le feiceáil i spásanna poiblí agus ar líne, le tacaíocht ó uirlisí digiteacha láidre cosúil le haipeanna aistriúcháin agus teicneolaíochtaí IS (intleacht shaorga), agus ina comhtháthaítear í sa saol laethúil, san oideachas agus sna seirbhísí. Sa deireadh thiar, is é an aisling go mbeadh an Ghaeilge ina teanga bheo, rathúil, a úsáidtear go muiníneach i ngach gné den tsochaí.
Is iad na chéad chéimeanna eile don Tionscnamh Gníomhaíochta Digiteach Rising Voices ná torthaí an phlé agus an treochlár a thabhairt dóibh siúd atá bainteach le Plean Gníomhaíochta scéimeanna tacaíochta na Gaeilge de chuid an Rialtais, chun an Plean Digiteach don Ghaeilge a sheachadadh.
